جرقه امیدی که مس زنجان را دوباره روشن کرد
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ زنجان، نامی است که به طور ذاتی با درخشش فلز مس در هم تنیده شده است؛ شهری که از دیرباز مهد پرورش هنرمندانی بوده که با چکش و سندان، روح خود را در کالبد مس میدمیدهاند.
بیشتر بخوانید
سابقه صنعت مسکاری در این خطه، نه یک تاریخ ساده، بلکه داستانی است از اصالت، مهارتهای توارثی و شاهکارهایی که فراتر از ظروف و تزئینات، نماد هویت ملی محسوب میشوند، این هنر دیرینه، همواره به عنوان یکی از ستونهای اصلی اقتصاد محلی زنجان به شمار رفته است.
با این حال، مسیر این صنعت پر افت و خیز بوده است، در دهه ۱۳۸۰ شمسی، به دلایل مختلف اقتصادی و مدیریتی، این هنر ارزشمند به نوعی از کانون توجهات خارج شد و با رکودی نسبی دست و پنجه نرم کرد؛ دورهای که تهدیدی جدی برای زوال این میراث محسوب میشد.
این وضعیت، نه تنها هنرمندان را با مشکل معیشتی مواجه ساخت، بلکه پتانسیلهای بالای صادراتی و ارزآوری این حوزه را نیز به حاشیه برد.
ندای احیا این هنر در سالهای اخیر بلند شده است، امروز شاهد یک جهش قابلتوجه در این صنعت هستیم؛ جایی که مسکاری زنجان مجدداً در کانون توجه قرار گرفته و مورد حمایتهای بیشتری واقع شده است.
این شکوفایی دوباره، تأثیر چندوجهی و حیاتی دارد: نخست، ایجاد فرصتهای شغلی گسترده برای تعداد زیادی از افراد جامعه، که این امر مستقیماً به بهبود سطح درآمد و رونق اقتصادی خانوادهها کمک میکند و مهمتر از آن، نقش این صنعت در عرصه بینالمللی است.
صادرات محصولات مسی باکیفیت و طراحیهای نوآورانه، نه تنها سهم قابل توجهی در تأمین ارز مورد نیاز کشور دارد، بلکه به مثابه سفیر فرهنگی عمل کرده و نام درخشان زنجان و هنر مسگری ایران را در بازارهای جهانی زنده و جاودانه نگه میدارد، این احیا، گامی است استوار برای تضمین بقای یک هنر اصیل در تلاطمات دنیای مدرن.
نقش محوری مس در اشتغال و صنعت زنجان
داریوش نادری، معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: استان زنجان به عنوان قطب صنایع دستی فلزی کشور شناخته میشود، جایگاه رفیع این استان، که در کنار سه محصول اصلی خود یعنی ملیله، چاقو و مسگری، در زمره پنج استان برتر کشور در حوزه صنایع دستی قرار گرفته است، نشاندهنده عمق و غنای هنری آن است.
وی با بیان اینکه در میان ۲۹۹ رشته مصوب صنایع دستی در سطح ملی، زنجان با ۵۵ رشته فعال، سهم قابلتوجهی در حفظ و پویایی این میراث کهن دارد، افزود: حفظ و انتقال این میراث فرهنگی، نقشی حیاتی در زنده نگه داشتن هویت استان ایفا میکند.
معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان تصریح کرد: هنر مسگری در این میان، قدمتی بیش از ۲۰ هزار سال دارد و ریشههای تاریخی آن تا دوران ساسانیان نیز امتداد پیدا میکند.
وی با تاکید بر اینکه تلاش بر این است که با برنامهریزی دقیق و همکاری با کارگاههای هنرمندان، این میراث غنی به نسلهای آینده منتقل شود تا اصالت فرهنگی مردم حفظ شود، عنوان کرد: از سوی دیگر، صنایع دستی زنجان نقشی محوری در توسعه اشتغال و اقتصاد محلی ایفا میکند. نادری اظهار داشت: هنر مسگری، فراتر از یک زیباییشناسی بصری، به عنوان منبع معیشت و اشتغال هزاران نفر در استان عمل میکند و به بقای نام زنجان بهعنوان نمادی از هنر اصیل فلزکاری کمک میکند.
نادری با تاکید بر اینکه تقویت جایگاه صنعت صنایع دستی با افزایش تنوع محصول نیز نمود پیدا میکند، مطرح کرد: هنر مسگری تنها به ظروف پخت و پز یا لوازم آشپزخانه محدود نمیشود؛ این هنر اکنون به تولید بیش از یک هزار و ۵۰۰ نوع محصول متنوع منتهی شده است، از تابلوهای تزئینی نفیس گرفته تا ظروف کاربردی که نشاندهنده توانمندی بالای هنرمندان این خطه است.
وی گریزی به اهمیت این هنر در ابعاد دیگر زد و بیان کرد: در بُعد دیگر یعنی نقش گردشگری در معرفی این هنرها اهمیت ویژهای دارد و برنامهریزی شده است که تورهای ورودی به مقصد زنجان، توسط جامعه راهنمایان تور، شامل بازدید از کارگاههای صنایع دستی نیز بشود.
معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان مطرح کرد: تجارب گذشته نشان داده است که آشنایی گردشگران با روند تولید این محصولات جذابیت زیادی دارد و بازخورد بسیار مثبتی از بازدیدکنندگان دریافت شده است.
وی عنوان کرد: امید است که این همکاری میان کارگاههای بزرگ صنایع دستی و صنعت گردشگری استان، حضوری دائمی و مؤثر پیدا کند.
فعالیت ۳ هزار نفر هنرمند در صنعت مس
محسن سلیمی، رئیس اتحادیه مسگران استان زنجان، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ با اشاره به اینکه ۲۰۰ کارگاه صنایع دستی و ۱۵۰ فروشگاه فروش صنایع دستی به صورت رسمی در زنجان فعالیت میکنند، گفت: شناسایی ۵۰۰ واحد کارگاهی شامل کارگاههای کوچک و بزرگ به صورت رسمی و غیررسمی در استان در زمینه مس فعالیت دارند.
وی افزود: در بخش اشتغال، آمارها نشاندهنده فعالیت یک هزار و ۵۰۰ نفر به صورت رسمی در صنعت مسگری است، با احتساب مشاغل خانگی و برونسپاریها، این تعداد به یک هزار و ۵۰۰ نفر دیگر به صورت غیررسمی افزایش یافته و مجموعاً سه هزار نیروی انسانی در این صنعت مشغول به کار هستند که این رقم رو به رشد است.
رئیس اتحادیه مسگران استان زنجان، صنعت مس را یکی از اصناف فعال در حوزه معیشت مردم و ارزآوری برای کشور دانست.
وی با اشاره به اقدامات اخیر در حوزه صادرات، ابراز امیدواری کرد و اظهار داشت: امید است این روند بتواند به کاهش نرخ بیکاری و ایجاد فرصتهای شغلی جدید کمک شایانی کند.
سلیمی گریزی به کاهش بیکاری در بین فعالان و علاقمندان به مس زد و بیان کرد: در بسیاری از موارد، کارگاههای مسگری نیازمند نیروی کار ماهر هستند و در صورت نیاز، آموزشهای لازم به افراد ارائه خواهد شد.
وی با تاکید بر اینکه آینده صنعت مس در زنجان با توجه به اقدامات صورت گرفته و برنامهریزیهای آتی در حوزه صادرات، روشن و امیدوارکننده ارزیابی میشود، ابراز کرد: این صنعت پتانسیل بالایی برای رشد و توسعه داشته و میتواند بهعنوان یک قطب مهم در تولید و صادرات صنایع دستی مس در کشور مطرح شود.
رئیس اتحادیه مسگران استان زنجان یادآور شد: در نهایت، این صنعت با اشتغالزایی سه هزار نفری و چشمانداز رو به رشد، نویدبخش آیندهای درخشان برای مس زنجان است.
نقش فرهنگسازی در رونق بازار ظروف مسی
وحید اصانلو، یکی از چهرههای فعال در صنعت مس زنجان در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ ابعاد مهمی از این هنر-صنعت را تشریح کرد که فراتر از کارکردهای صرفاً اقتصادی است.
وی تأکید کرد: مس، علاوه بر نقشآفرینی در ارزآوری و ایجاد اشتغال پایدار در استان، یک سرمایه خانگی کمنظیر محسوب میشود، این ویژگی سبب میشود ارزش مس در بلندمدت، همگام با نوسانات بازارهای جهانی مانند طلا و دلار، افزایش پیدا کند.
این فعال عرصه مس با تاکید بر اینکه نکته مهم در این بخش، لزوم فرهنگسازی است، ابراز کرد: استفاده روزمره از ظروف مسی در زیبایی منازل و پذیرایی، این کالا را به یک دارایی ملموس تبدیل میکند که مالک میتواند در زمان لزوم با فروش آن، سرمایه خود را پس بگیرد این فرهنگسازی در تبلیغات، قطعاً بر عمق و پویایی بازار مس تأثیرگذار خواهد بود.
اصانلو در زمینه تولید به نقش حیاتی حمایتهای مالی اشاره کرد و گفت: به عنوان نمونه، تنها با دریافت وامی از بسیج سازندگی، کارگاه توانسته است بهطور مستقیم برای حدود ۲۰ نفر اشتغال ایجاد کند؛ این نشان میدهد که تداوم حمایتها، پتانسیل بالایی برای گسترش اشتغال و افزایش بازدهی در کارگاهها دارد.
وی اظهار داشت: بزرگترین دگردیسی در این صنعت، مربوط به نوآوریهای فناورانه بوده است، در گذشته، رویه سنتی چکشی باعث سیاه شدن سریع ظروف مسی میشد که نه تنها جذابیت آنها را کاهش میداد، بلکه صادرات را نیز به دلیل عدم تمایل بازارهای جهانی با مشکل مواجه میکرد.
این فعال عرصه مسگری با بیان اینکه با مصوب شدن سند نانو و ورود صنعت نانو، مشکل سیاه شدن ظروف به مرز صفر رسید و خاصیت مس تا حدود چهار الی پنج سال حفظ شد، بیان کرد: افزون بر این، تنوعبخشی به محصولات، موتور محرکه رونق فعلی است.
وی تصریح کرد: با ادغام تکنیکهای هنری پیشرفته مانند نقرهکوب، الماستراش، مسپرداز و قلمزنی، اکنون بیش از ۱۵ نوع محصول متمایز تولید میشود که این امر نه تنها جذابیت محصولات را بالا برده، بلکه بُعد حفظ و افزایش سرمایه را نیز تقویت کرده است.
اصانلو خاطرنشان کرد: تأکید روزافزون بر خواص سلامتی پخت و پز در ظروف مسی، تقاضای داخلی را در زنجان و سراسر کشور افزایش داده و جایگاه صادراتی این صنعت فاخر را تثبیت میکند.
هنر مسگری زنجان، نماد اصالت و هویت ملی، پس از رکود در دهههای گذشته، امروز شاهد احیایی قابلتوجه است، این شکوفایی، با ایجاد فرصتهای شغلی و بهبود رونق اقتصادی، تأثیرات چندوجهی دارد. صادرات محصولات مسی باکیفیت، علاوه بر تأمین ارز، سفیر فرهنگی ایران در جهان است و بقای این هنر اصیل را در دنیای مدرن تضمین میکند.
این احیا، گامی مهم برای حفظ میراث فرهنگی و رونق اقتصادی منطقه است.
انتهای خبر/